Arabuluculuk

İşçi ve işveren alacakları, tazminatlar ve işe iade talepleri için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Konusu para olan ticari alacak ve tazminat davalarında da aynı kural geçerlidir (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.5/A (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Tüketici mahkemesinde görülecek davalar, tüketici hakem heyetinin görev alanındakiler hariç, bu kapsamdadır (6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.73/A (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Kira ilişkisi (ilamsız tahliye takibi hariç), ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları da zorunlu arabuluculuğa tabidir (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Güncel durum için resmî metne bakınız.

Zorunlu arabuluculukta başvuru, yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki adliye arabuluculuk bürosuna yapılır (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). İş uyuşmazlıklarında karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki büro yetkilidir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Başvuru dilekçeyle, bürodaki form doldurularak ya da elektronik ortamda yapılabilir (Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği m.23 (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Başvuran, kendisinin ve biliyorsa karşı tarafın iletişim bilgilerini büroya verir. Arabulucuyu büro listeden belirler; taraflar listedeki bir arabulucu üzerinde anlaşırsa o kişi görevlendirilir.

Zorunlu arabuluculukta arabulucu, dosyayı görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Ticari uyuşmazlıklarda süre altı haftadır ve en fazla iki hafta uzatılabilir (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.5/A (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Büroya başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur, hak düşürücü süre işlemez. İşe iade talebinde ise fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak gerekir (4857 sayılı İş Kanunu m.20 (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Güncel durum için resmî metne bakınız.

Anlaşmaya varılan konularda taraflar artık dava açamaz (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18 (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Anlaşma belgesine mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınırsa belge ilam niteliği kazanır ve mahkeme kararı gibi icraya konabilir. Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı belge, şerh aranmadan ilam niteliğindedir; ticari uyuşmazlıklarda avukatların ve arabulucunun imzası yeterlidir. Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarında ise şerh alınması zorunludur (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B (Resmî metin, yeni sekmede açılır)).

Arabulucu süreci sona erdirir ve anlaşılamadığını gösteren bir son tutanak düzenler. Dava açacak taraf bu tutanağın aslını ya da arabulucunun onayladığı örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). İlk toplantıya geçerli mazereti olmadan katılmayan taraf, davayı kazansa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir; bu yaptırım tüketici aleyhine uygulanmaz (6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.73/A (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). İşe iade uyuşmazlığında son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılabilir (4857 sayılı İş Kanunu m.20 (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Güncel durum için resmî metne bakınız.

Zorunlu arabuluculukta anlaşma sağlanırsa ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Taraflara ulaşılamaz, görüşme yapılamaz ya da iki saatten kısa görüşmede anlaşılamazsa iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır; iki saati aşan kısmı taraflar eşit öder. Tüketici uyuşmazlıklarında tüketicinin ödemesi gereken ücret, iki saatlik ücret tutarını geçmemek üzere Bakanlık bütçesinden karşılanır (6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.73/A (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). İsteğe bağlı arabuluculukta ücret, aksi kararlaştırılmadıkça tarifeye göre belirlenir ve taraflarca eşit ödenir (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.7 (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Tutarlar her yıl yayımlanan tarifede yer alır (2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Güncel durum için resmî metne bakınız.

Hayır. Taraflar görüşmelere bizzat, kanuni temsilcileri ya da avukatları aracılığıyla katılabilir (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.15 (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). İş uyuşmazlıklarında işverenin yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanı da işvereni temsil edebilir ve son tutanağı imzalayabilir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Avukatın imzası anlaşma belgesinin etkisini değiştirebilir: taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı belge, icra edilebilirlik şerhi aranmadan ilam niteliğindedir (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18 (Resmî metin, yeni sekmede açılır)).

Arabulucu, taraflarla ayrı ayrı ya da birlikte görüşebilir ve bunun için her türlü iletişim aracını kullanabilir (Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği m.10 (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Taraflar da emredici kurallara aykırı olmamak kaydıyla görüşme usulünü serbestçe kararlaştırabilir (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.15 (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Bu nedenle görüşmeler görüntülü görüşme gibi uzaktan iletişim araçlarıyla da yürütülebilir. Toplantıya katılım şekli ve tutanakların nasıl imzalanacağı arabulucuyla önceden konuşulmalıdır.

Aksi kararlaştırılmadıkça arabulucu, taraflar ve görüşmelere katılan diğer kişiler süreçteki bilgi ve belgeleri gizli tutmakla yükümlüdür (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.4 (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Görüşmelerde ileri sürülen teklifler, öneriler, bir vakıanın kabulü ve yalnızca arabuluculuk için hazırlanan belgeler sonraki davada ya da tahkimde delil olarak ileri sürülemez (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.5 (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Bu kişiler bu konularda tanıklık da yapamaz.

Hayır. Arabuluculuk, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği iş ve işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarında uygulanır (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.1 (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir. İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 (Resmî metin, yeni sekmede açılır)). Taşınmazın devri ya da taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasıyla ilgili uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişlidir (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.17/B (Resmî metin, yeni sekmede açılır)).